على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3905
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
هالع ( h le ' ) ص . ع . مرد خروشندهء از ناشكيبايى و نيك ناشكيبا . الحديث : من شر ما اوتى العبد شح هالع و جبن خالع : اى شح يجزع فيه العبد و يحزن . هالع ( h le ' ) ا . ع . شتر مرغ رمنده و درگذرنده . هالعة ( h le'at ) ا . ع . مؤنث هالع : شتر مرغ ماده رمنده و درگذرنده . هالك ( h lek ) ص . ع . رجل هالك : مرد مرده و نيست شونده . ج : هلاك و هلكة و هلك ( hollak ) و هلك ( holk ) و هلكى و هوالك . المثل : فلان هالك فى الهوالك . هالك ( h lek ) ا . ع . هالك ابن عمرو بن اسد : مردى بود آهنگر . هالك ( h lek ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مرده و هلاك شده . و هالك شدن : فوت شدن و مردن . هالكة ( h lekat ) ص . ع . نفس حريص بسيار آزمند . هالكى ( h lekiyy ) ا . ع . آهنگر و صيقلگر . هالوجين ( h lujin ) ا . پ . بادپيچ . هالوك ( h luk ) ا . ع . موش . و نوعى از گياه طرثوث . هاله ( h le ) ا . پ . مردم مفسد و مفتن و بدذات . و رنك و لون . و قرار گرفته و آرام يافته و آرميده . و نوعى از هيزم بسيار چرب كه در مشعلها مىسوزانند . هاله ( h le ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خرمن ماه كه برهون و خر گرو سابود و شابود و شابورد و شادورد و شارود و شاكورد و شاهورد و شايراد و شايورد نيز گويند . هالهوار ( h le - v r ) ص . پ . دايرهاى و مانند خرمن ماه . هام ( h m ) ع . ج . هامة . هام ( h m ) ا . ع . نام شهرى در يمن . هامال ( h m l ) ا . پ . همال و همتا و قرين و نظير و شبه و مانند و انباز و شريك . هامان ( h m n ) ا . ع . نام برادر حضرت ابراهيم . و نام وزير فرعون . هاماور ( h m var ) و هاماوران ( h m var n ) ا . پ . ملك شام . و ملك يمن . هامة ( h mat ) ا . ع . جغد و بوم . و سر از هر حيوانى . و مهتر و رييس قوم . و اسب . ج : هام . و نام شهرستانى در دشت مصر . هامة ( h mmat ) ا . ع . هر جانورى كه داراى زهر كشنده باشد مانند مار و گاه بر حشرات نيز اطلاق مىگردد . ج : هوام . و نعم الهامة هذا : يعنى نيك ستورى است اين . و قولهم : ايوذيك هوام رأسك : مراد شپش است . هامة ( h mmat ) ص . ع . دابة هامة : ستور بسيار خوار . هامج ( h mej ) ا . ع . آنچه گذاشته و ترك كرده باشند بطورى كه يكى در ديگرى درآيد . هامج ( h mej ) ص . ع . همج هامج : گرسنگى بسيار سخت . هامد ( h med ) ا - ص . ع . سياه گشته متغير . و گياه خشك . و جاى بىگياه . و ثوب هامد : جامهاى كه در صورت ظاهر بىعيب باشد ولى چون دست بر وى زنند از بسيارى كهنگى از هم پاشيده شود . هامدة ( h medat ) ص . ع . مؤنث هامد . و ارض هامدة : زمينى كه در آن نه حيوة و نه چوب و نه گياه و نه باران باشد . و نار هامدة : آتش خاموش شده . هامر ( h mer ) ا . ع . ابر نيك روان بسيار باران . هامراه ( h m - r h ) ا . پ . يار و رفيق و همراه و رفيق سفر . هامرز ( h marz ) پ . بلغت پهلوى كلمه امر يعنى برخيز . هامرز ( h marz ) ا . ع . نام پادشاهى از پادشاهان ايران . هامز ( h mez ) ا . ع . عيب كننده و سخنچين . هامش ( h mec ) ا . ع . حاشيهء كتاب ، لغة مولدة . هامع ( h me ' ) ص . ع . دمع هامع : اشك روان . ج : هوامع . هامل ( h mel ) ص . پ . همدل و موافق . و مشابه و يكسان . هامل ( h mel ) ص . ع . شتر بچرا گذاشته شدهء بىساربان ، مذكر و مؤنث در وى يكسان است . ج : همل ( hamal ) و ( hommal ) و هاملة و همولة و هملى و همال ( homm l ) و ( hem l ) و ( hom l ) . هاملة ( h melat ) ص . ع . ماشية هاملة : ستور بچرا گذاشته شده بىنگهبان . ج : هوامل . هاملة ( h melat ) ص - ع . ج . هامل . هامن ( h mon ) ا . پ . هامون . هاموار ( h m - v r ) و هامواره ( h m - v re ) ص - م ف . پ . برابر و هموار و بيك طريق كه پستى و بلندى نداشته